هنوز به تاریخ از پیش تعیین شده‌ی انتشار نرسیده‌ایم که «نفرین به جنگ» لو می‌رود. به همان سیاق قدیمی! قرار بود آلبوم گروهی «دل‌صدا» شهریور به بازار بیاید اما اتفاقاتی -که منِ مخاطب نمی‌دانم‌شان و گویا دانستن‌شان توسط مسئولین امر هم دردی از دردهای بی‌برنامگی دوا نکرده‌- باعث شد شش ماه بعد این اتفاق بیافتد. در این بین دمویی از کار منتشر شد که این ذهنِ ترسانِ جهان‌سومی تصمیم گرفت درباره‌اش هیچ قضاوتی نکند و به آن دل نبندد.
شاید همین تاخیر طولانی در ابتدای زمستان مزید بر علت شد تا چاووشیِ دست و دل‌باز یک‌بار دیگر و به‌نام قدردانی از هواداران‌اش، قطعه‌ای را به آن‌ها تقدیم کند. هدیه‌ی شب یلدای دوست‌دارانْ آهنگ «دل‌تنگ» بود که ای کاش داده نمی‌شد... «دل‌تنگ» از نظر من‌ِ هوادار کاری است شتاب‌زده با ترانه‌ای بی سر و ته و ملودی و تنظیمی که موزیک‌های مبتذل پاپ غربی را به یاد می‌آورد. صدای خواننده زیر خروار افکت‌ها و اکولایزرهای نامانوس دفن شده و گاهی حتی گوش‌خراش می‌شود. «دل‌تنگ» کافی بود تا آن اندک دل‌بستگیِ این ذهن ترسان در هم شکسته‌شود و همه‌ی خاطره‌ی خوب «نخلای بی‌سر» و «دیوار بی‌در» تحت‌الشعاع قرار گیرد. باز بخش‌های بدبینِ این ناخودآگاهِ شرقی شروع به خیال‌بافی کرد و تکرارِ سناریوی به کما رفتنِ «سیزده» و صحبت از یک آلبومِ جدید -که می‌تواند یک کار شتاب‌زده‌ی دیگر باشد- آینده را در چشمان‌اش تیره و تار کرد. یک‌ تنه سپردنِ ترانه‌ی آلبوم به حسین صفای این روز‌ها‌ -که فوق‌العاده غریب می‌سراید و بعید است حضور سنگین‌اش با یک ترک از یک شاعر دیگر تعدیل شود- و به همان منوال یک تنه سپردنِ میکس و مسترِ آن به فردی با نام مستعار -که در تنها حضورش چنان تیشه‌ای به ریشه‌ی وکال زده‌بود- این تفکر را ایجاد کرد که «پرچم سفید» نباید آلبوم خوبی باشد.

باری در این روزهایی که تنها چند قدم با دستاورد جدید موزیسین محبوب‌مان -که تمامی این سطور به خاطر او و بالا و پایین احوال‌اش قلمی شده- فاصله داریم، هیچ کدام از آن تصورات و تطورات مهم نیست. چیزی که در این لحظات اهمیت دارد فرکانسی صوتی است که از دریچه‌های بلندگو به گوش می‌رسد. نوایی که روزگار خوش گذشته را یادآوری می‌کند و نه فقط این؛ ما را از آن ایام و یادآوری دردناک‌شان هم بی‌نیاز می‌سازد. اصلا برای خودش روزگار می‌سازد! و صد افسوس که این عیش می‌توانست با اندکی ظرافت بیش‌تر کامل شود و دیگر این چند گلایه‌ای هم که در ادامه می‌ایند فرصت ظهور پیدا نکنند.

محسن چاووشی در «نفرین به جنگ» با (یکی از) همان صدا(ها)یی می‌خواند که من و خیلی‌های دیگر دیوانه‌اش هستیم. توقع برگشتن به صدای آلبوم‌های اول تا سوم نابه‌جا و بچه‌گانه است. آن صوت حاصل علل و معلولی (از جمله فقر تکنیکی) بود که دوباره جمع‌شدن‌شان غیرممکن می‌نماید و شاید غیر ضروری باشد. با این حال صدا و لحنِ «متاسفم» -و تک ترک‌هایی مثل «تو ناز می‌کنی» و «توی شهری که تو نیستی» و غیره- از جنسی نبودند که مجانینِ موسیقی او به راحتی از خیرشان بگذرند! گرچه صدایی از جنس «کفتر چاهی» هم از همان دست است و به نوعی دیگر نمی‌شود از خیر دوباره‌ شنیدن‌اش گذشت ولی می‌خواهیم واقع‌گرا باشیم! مطمئن نیستم آن اصرارها و پافشاری‌ها و بعدتر تحملِ ناسزاها و از سرْ گذراندنِ نیرنگ‌ها توسط هواداران دل‌سوز بود که او را به خودش آورد یا عواملی دیگر؛ اما هر چه بود نتیجه‌ شیرین بود و اکثرمان را به وجد آورد. نمی‌دانم در اتاقک ضبط چه بر او گذشت و پیچ‌ میکسرها به کدام سو پیچید ولی او توانست هویت قدیمی‌اش را رفته‌رفته بازیابد.

این‌ همه گفتم تا برسم به نقطه‌ای که الآن هستیم. به «نفرین به جنگ». گوهری قدیمی در این قطعه‌ی تازه شنیده‌شده هست که در «دیوار بی در» هم یافت نمی‌شود! «نفرین به جنگ» از جنسی دیگر است؛ گویی از عالمی دیگر… ای کاش خاطره‌ی بد «دل‌تنگ» نبود تا بشود با خاطرِ آسوده این دو سه روزِ باقی‌مانده تا «پرچم…» را هم سپری کرد. اما علی‌الحساب بیایید برای لحظاتی همه چیز را فراموش کنیم و خودمان را به ارقام مقدسی بسپاریم که این طول موج جادویی را ساخته‌اند! این‌طوری می‌توانید از ضعف‌های قطعه هم چشم بپوشید. یعنی مثلا فراموش ‌کنید که نیمی از ترانه‌اش شعارزده است و می‌توانست مانند ابیات آغازین‌ تنها یک نگاه شخصی و تلخ به جنگ باشد تا نصیحت‌نامه‌ای کلیشه‌ای ^۱. و یعنی فراموش کنید که با وجود ملودی‌های نو هم‌چنان جای خالی اُورترها و سولوهای ماندگار حس می‌شود. یادتان برود که زمانی می‌شد در کنار ترانه، ملودی‌ کارهای چاووشی را هم زمزمه کرد ^۲. این‌ها را می‌گویم تا از یادتان برود اما کار سختی هم نخواهد بود اگر تنها ترک را پلی کنید تا خود به خود اتفاق بیافتد.

یادم نیست این را جایی نوشته‌ام یا نه ولی در دوره‌ای که ترانه‌های محسن با دو آلبومِ نه چندان قوی‌اش به سمت تکراری شدن می‌رفت و لحن‌اش هم مثل گذشته خوش‌آیند نبود با خودم می‌گفتم اگر فقط خوانش او به شیوه‌ی سابق برگردد بیش‌ترِ مشکل حل است! حداقل منِ نوعی مطمئن هستم با لحن خوب و شعر بد راحت‌تر کنار می‌آیم. نمونه‌اش «قاتل حرفه‌ای»… همان روزها هم‌چنین معتقد بودم ایرادِ صدای جدید ناله کردن‌ نیست؛ بد ناله کردن است و تکرار بیش از اندازه‌‌. برای آن هم نمونه می‌آوردم از «گل سر»… امروز فهمیدم اشتباه نمی‌کرده‌ام! این تک‌آهنگ جدید ترانه‌ی فوق‌العاده‌ای ندارد و تنظیم و میکس و مسترش هم با این‌که قابل قبول‌ است در جاهایی می‌لنگد. خوانش آن اما درست انجام شده -در حالی‌که نالان هم هست- و همین که چاووشی از پس‌اش برآمده آن را دوست‌داشتنی کرده‌. افیونی است که می‌خواهی دیوانه‌وار گوش‌ کنی بی‌آن‌که حتی برایت مهم باشد چه می‌خواند. بعضی گوش‌ها انگار به یک طول موج خاص اعتیاد دارند و این قطعه لب‌ریز است از آن...



۱- این به آن معنا نیست که شعارهایش بد است -که گاهی حتی زیباست مثل آن‌جا که «فدایی» هست؛ برای «خاک»…- ولی چه می‌شود کرد که شاعرانگی با شعار کم‌رنگ می‌شود.
۲- «شادابی»، «صبوری»، «کفتر چاهی»، «راه دشوار» و غیره… را به یاد بیاورید.

چاووشی‌نامه
۱۶ اسفند ۹۰
ساعات مختلف